محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )
1504
تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )
« چون - پيغمبر - از غزو تبوك باز آمد و بنزديك مدينه رسيد ، احوال منافقان و غرض ايشان در بناى آن مسجد وى را معلوم شد و وى را بگفتند . بعد از آن پيش از آنكه به مدينه رفتى ، مالك بن دخشم و عاصم بن عدىّ ، كه از انصار بودند ، ايشان را بفرمود تا برفتند و آن مسجد را بسوختند و خراب كردند . . . » در سيرة النبى ( ج 4 ، ص 185 ) فرستادگان رسول ( ص ) براى ويرانى مسجد را چنين نام مىبرد : « فدعا رسول الله صلعم مالك بن الدخشم اخا بنى سالم بن عوف و معن بن عدى او اخاه عاصم بن عدى . . . » متن تاريخ طبرى ( ج 4 ، ص 1704 ) هم با سيرة النبى همداستان است ، ولى در ترجمه ( ج 4 ، ص 1241 ) حذف و اسقاطى روى داده است . واقدى بنا كنندگان مسجد ضرار را پانزده تن مىداند ( مغازى ، ج 3 ، ص 1047 ) : « و كان الَّذين بنوا مسجد الضّرار خمسة عشر رجلا : جارية بن عامر بن العطَّاف ، - و هو حمار الدار - ، و ابنه مجمّع بن جارية و هو امامهم ، و ابنه زيد بن جارية - و هو الَّذى احترقت اليته فابى ان يخرج - و ابنه يزيد بن جارية ، و وديعة بن ثابت ، [ و خذام بن خالد ] و من داره اخرج ، و عبد الله بن نبتل ، و بجاد بن عثمان ، و ابو حبيبة بن الازعر ، و معتّب بن قشير ، و عبّاد بن حنيف ، و ثعلبة بن حاطب » . و آن دو تن را كه رسول خدا به ويرانى مسجد و سوختن آن مىفرستد ( همانجا ، ص 1046 ) : عاصم بن عدىّ العجلانى و مالك بن الدّخشم السالمىاند . ص 290 ، س 14 : نام دو شمشير معروف در نسخه هاى ما ( اساس ، فا ، فب ، ص ، صب ) محرم و بيضا آمده است . بر مبناى تاريخ طبرى ( ج 4 ، ص 1706 ) اصلاح كردم . « ذكر سيوف رسول الله صلَّى الله عليه و سلَّم » در طبقات الكبير ( ج 1 ، ق 2 ، صص 72 - 171 ) نيز مؤيد اين اصلاح است . ص 294 ، س 5 و 4 : نام كسانى كه از بنى تميم به نزد پيغامبر ص آمدند و هفت تن است ، در نسخهء اساس و ديگر نسخه ها نادرست آمده است . نسخهء فب ( برگ 100 ) نامها را بدرستى آورده است . بر مبناى متن تاريخ طبرى ( ج 4 ، صص 11 - 1710 ) نام كسان چنين است : عطارد بن حاجب بن زرارة بن عدس التّميمى ، اقرع بن حابس ، زبرقان بن بدر التميمى ، عمرو بن اهتم ، حتات بن فلان ، نعيم بن زيد ، قيس بن عاصم . در سيرة النبى ( ج 4 ، ص 222 ) به جاى « حتات » ، « الحبحاب بن يزيد » آمده است .